Öldürücü Prion Proteininin Bilime Katkısı

Bilindiği gibi, bütün canlılar hücrelerden oluşur. İnsan vücudunu oluşturan yaklaşık 100 trilyon hücre vardır. Canlıların hücrelerini yüksek teknoloji ile donatılmış birer fabrika olarak kabul edersek, proteinler de bu fabrikanın makineleri, duvarları, tavanı, merdivenleri, kapıları ve hatta vidalarıdır. Kısacası proteinler, hücrelerin hem inşaat malzemesini hem de çok karmaşık makinelerini oluştururlar. Birbirinden farklı birçok görevi üstlenen proteinler bu nedenle canlılığın yapıtaşları olarak kabul edilirler.

Proteinler canlılardaki en küçük yaşam birimi olan hücrelerin hem yapılarında hem de sayısız işlevlerinde çok çeşitli görevler alırlar. Sadece insan vücudunda değil, bitkilerden tüm hayvan türlerine, en basit bakteriye kadar, tüm canlıların yaşamsal faaliyetlerinin tamamı proteinler üzerine kuruludur. Belirli sayıda atomun birleşmesinden meydana gelmiş bu mucize moleküller, birbirleriyle kusursuz bir uyum içinde, çok büyük bir akıl ve şuur göstererek, inanılmaz sorumlulukları yerine getirirler.

İşte canlı hayatında bu kadar önemli rolü olan proteinler, yapılarında meydana gelen bozulmalar yüzünden öldürücü bir hastalık olan "Deli Dana" hasatlığına sebep olurlar.

Deli Dana Hastalığı ve Prion Proteini

İngilizcesi "Mad cow disease" olarak adlandırılan Deli Dana Hastalığı, sığırlarda görülen bir beyin hastalığıdır. Koyunlarda Scrapie olarak adlandırılan hastalığın sebebi, prion isimli proteinlerdir. Bu proteinlerin bulaşması doğrudan hayvandan hayvana olmamakta, Scrapie hastalığı görülen koyunlardan elde edilen et-kemik unu, et unu ve kemik ununun sığır yemlerinde kullanılması sonucu bu yemle beslenen sığırlarda meydana gelmektedir.

Deli Dana Hastalığı'nın insanlarda görülen biçimi Creusfeld-Jacop Hastalığı (CJD) olarak adlandırılmaktadır. Hastalığın etkeni olan prion proteini, insanlara bu hayvanlardan endirekt olarak geçmekte ve yıllar alan bir süreçte ortaya çıkmaktadır.

Prion, vücuda girdikten sonra normal protein üretimini etkileyip bozuk bir protein çeşidi üretilmesine neden olur. Enfekte bireylerde prionlar, beyin dokusunda yüksek konsantrasyonlarda birikirler. Bu anormal proteinlerin beyinde yaptığı etkilerle de hastalık şekillenir.

Prionlar birçok fiziksel ve kimyasal etkenlere çok büyük bir dayanıklılık gösterirler. Bu yüzden hastalığın kuluçka süresi 10 yıl kadardır. Bu hastalığın etkeni olan priona karşı hiç bir antikor veya hücresel bağışıklık geliştirilememiştir. Hastada belirtiler, yorgunluk hali, değişen kişilik, aşırı duygusallık, bunama, istem dışı hareketler, titreme ve körlük olarak gelişir. Bir sene içerisinde de ölüm meydana gelmektedir. Bu hastalığın tedavisi daha bulunamamıştır.

Prion Kabloları Bilimde Çığır Açacak

İşte Deli Dana Hastalığı'na sebep olan bu ölümcül proteinler, Denver'daki bilim adamlarının belirttiklerine göre, şimdi mikroskobik elektrik kabloları üretmede kullanılabiliyorlar.

Boston'daki Whitehead Bilimsel Okulu'ndan Susan Lindquist, Amerikan Bilim Gelişme Vakfı yıllık toplantısında, bu şekilde oluşan kabloların son derece sert olduklarını ve bu konuda şimdiden bir patent başvurusunda bulunduğunu belirtiyor.

Bira mayasında bulunan prion türleri uzun teller halinde bir araya geliyorlar. Altın veya gümüşle kaplandıklarında prionlar bir saç telinden daha ince elektrik kabloları oluşturabiliyorlar. Lindquist, ince ayarlarla, prionlar kullanılarak minyatür bilgisayar devreleri veya algılayıcıları üretilebileceğini belirtiyor.

DNA'dan ya da proteinlerden üretilecek devre anahtarlarının ya da elektrik kutularının genetik mühendislik konularına eklenebileceği belirtiliyor. Prion proteini ile gerçekleştirilen bu işlem, çok küçük yapıdaki karbon tüpler gibi bilyonda bir küçüklükteki tellerle denendiğinde çok büyük riskler taşıyor.

Zincirleme Etki

Yanlış olarak sarmalanmış bir prion, normal bir prionla karşılaştığında onun yapısını bozuyor. Koyunlar, insanlar, inekler ve geyiklerde, bu prionlar kümeler halinde pıhtılaşarak Deli Dana Hastalığı'na yol açıyorlar.

Bira mayasında ise, bu yanlış sarmalanmış prionlar tam tersine çok muntazam yapılar meydana getiriyorlar. Lindquist, bozulmuş az sayıdaki prionları normal yapıdaki prionların bulunduğu bir test tüpüne karıştırdığında, prionların buradakilere domino taşları gibi etki ettiğini, hepsinin ince bir ipe dizilir gibi bir araya gelerek kablolar oluşturduklarını açıklıyor.

Bilim adamları şimdiye kadar, milimetrenin on binde biri çapında ve yaklaşık bir milimetre boyunda kablolar ürettiklerini, ancak bu kabloları daha da daraltıp, boylarını da uzatmayı ümit ettiklerini belirtiyorlar.

Protein Mucizesi

Her bir protein molekülündeki kusursuz tasarım ve kompleks yapı, proteinlerin aralarındaki görev dağılımı ve her birinin birbirinden farklı yapılarının görevleri ile kusursuz uyumu, canlılığın en küçük parçalarının dahi tesadüfen oluşamayacak kadar üstün bir yaratılışa sahip olduklarını göstermektedir. Son derece kompleks yapısıyla başlı başına bir mucize olan bir proteinin, bir yandan öldürücü bir hastalığa sebep olması, bir yandan da insanlığa bilim alanında müthiş bir hizmet sunması gerçekten de büyük bir mucizedir.

Proteinler hiçbir akla sahip olmayan mikroskobik moleküllerdir.Bu canlıların, beyne nasıl zarar vereceklerini hesaplayamayacakları gibi, bir araya gelerek kablolar oluşturmayı da kendi akıllarıyla başaramayacakları çok açık bir gerçektir. Her canlı gibi, prion proteini de Allah'ın ilhamıyla hareket etmektedir.Allah, bunu keşfetmemizi sağlayarak teknolojide daha da ilerlememize imkan vermiştir. Eğer Allah dilemeseydi, prionlar bu sağlam kabloları meydana getiremez, insanlar da bu keşfi gerçekleştiremezlerdi.

Allah'ın insanlara minik bir proteinle hem ölümcül bir hastalık hem de müthiş bir bilimsel keşif lütfetmesi kuşkusuz üzerinde düşünülmesi gereken bir konudur. Allah "Biz, gökleri, yeri ve ikisi arasında bulunanları bir 'oyun ve oyalanma konusu' olsun diye yaratmadık. Biz onları yalnızca hak ile yarattık. Ancak onların çoğu bilmezler."(Duhan Suresi, 38) ayetiyle her şeyi bir amaçla yarattığını bildirir. Yüce Rabbimiz bizlere verdiği hayırlarla ve şerlerle de bizleri ancak imtihan etmekte olduğunu Kuran'da şöyle bildirir:

"Her nefis ölümü tadıcıdır. Biz sizi, şerle de, hayırla da deneyerek imtihan ediyoruz ve siz Bize döndürüleceksiniz."(Enbiya Suresi, 35)

----------

- Harun Yahya, Protein Mucizesi, İstanbul: Global Yayıncılık, Mart 2001
- http://www.yelkenci.org/haftaninkonusu.php?a=14
- http://www.nature.com/nsu/030210/030210-21.html
- http://www.netbul.com/superstar/ozeldosyalar/saglik/delidana/cikisi.asp



 
   
 
Ana Sayfa

 

www.bilgilerdunyasi.net © 2004